بررسی و تطبیق داده‌های ژئوفیزیکی با دگرسانی‌ها در کانسار مس علی‌آباد دامک

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه مهندسی معدن، اکتشاف، دانشکده مهندسی معدن و متالورژی، دانشگاه یزد، یزد

2 دانشیار، گروه مهندسی معدن، اکتشاف، دانشکده مهندسی معدن و متالورژی، دانشگاه یزد، یزد

چکیده

کانسار مس- مولیبدین پورفیری علی‌آباد دامک در 35 کیلومتری جنوب­غربی تفت در استان یزد قرار دارد. اکتشاف تفصیلی در این کانسار انجام شده است. آثار کانی‌سازی در سطح منطقه محدود به رگچه‌ها و آلودگی‌های مالاکیتی- آزوریتی با مقداری پیریت و کالکوپیریت و بندرت کالکوسیت و کوولیت است. بافت کانه‌سازی از نوع استوک‌ورک و پراکنده به نظر می‌رسد. محلول‌های گرمابی که پس از نفوذ توده نیمه­عمیق علی‌آباد بالا آمده‌اند، افزون بر کانه‌سازی مس سبب دگرسانی شدید سنگ‌های گرانیتی و واحدهای رسوبی- آتشفشانی کرتاسه شده‌اند. در بررسی‌های انجام شده تاکنون برونزد دگرسانی نوع پتاسیک در محدوده مشاهده نشده است. در صورتی که دگرسانی فیلیک گسترده‌ترین مناطق دگرسانی محدوده به شمار می‌آید. مناطق دگرسانی آرژلیک و پروپلیتیک نیز در داخل و پیرامون منطقه دگرسانی یاد شده دیده می‌شوند. در گمانه‌های حفر شده در محدوده، دگرسانی‌های پتاسیک و پروپلیتیک در داخل و پیرامون دگرسانی فیلیک دیده شده است. برداشت‌های مغناطیس‌سنجی زمینی و IP/RS در این محدوده اکتشافی انجام گرفته است. در این تحقیق سعی شده است با تطبیق بی‌هنجاری‌های ژئوفیزیکی با مناطق دگرسانی، پاسخ ژئوفیزیکی مناطق مختلف دگرسانی مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد. در این منطقه، دگرسانی فیلیک با آنومالی‌های منفی مغناطیسی و دگرسانی پروپلیتیک با مقادیر حدوسط مغناطیسی ارتباط دارد و دگرسانی آرژلیک ارتباط مستقیمی با مقادیر شدت میدان مغناطیسی ندارد. بین شدت بی‌هنجاری‌های بارپذیری و مقاومت ویژه با دگرسانی‌های محدوده مشاهده شد که مناطق دگرسانی فیلیک با مقادیر پایین مقاومت ویژه و مقادیر بالای بارپذیری، دگرسانی پتاسیک با مقادیر بالای مقاومت ویژه و مقادیر پایین بارپذیری و دگرسانی پروپلیتیک با مقادیر متوسط مقاومت ویژه و بارپذیری تطبیق دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigation And Adaptation Of Geophysical Data With Alteration Zones Of Aliabad Damak Copper Deposit

نویسندگان [English]

  • M. Bemani 1
  • S. H. Mojtahedzade 2
  • A. Ansari 2
1 Ph.D. Student, Mining and Metallurgical Engineering Faculty, Yazd University
2 Associate Professor, Mining and Metallurgical Engineering Faculty, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده [English]

Cu-Mo porphyry deposit of Aliabad Damak is located at 35 km southwest of Taft in Yazd province, Iran. A detailed exploration of this deposit has been carried out. The indications of mineralization on the surface can be seen as veins and contaminations of Malachite - Azurite with some Pyrite and Chalcopyrite, and rarely Chalcocite and Covellite. The mineralization took place as stockwork texture and scattered distribution. The hydrothermal solutions due to Aliabad's semi-deep intrusive body, in addition to copper mineralization, have caused severe alteration of granite and Cretaceous sedimentary-volcanic units. While the phyllic alteration has the largest extent, outcrop of potassic alteration has not been seen in the study area yet. Argillic and propylitic alteration zones are also seen in and around the phyllic alteration. According to the drilling wells in the area, potassic and propylitic alterations can be observed inside and around the phyllic alteration in depths. Magnetic and IP/RS (with rectangular and pole-dipole array) surveys have been performed in the studied area. In this research, we tried to adapt the different alteration zones with geophysical anomalies. In studied area phyllic alteration zones have weak magnetic anomaly, propylitic alteration zones are associated with mild magnetic anomaly and argillic zones have not any sign of magnetic anomaly. Relation between different alterations and chargeability and resistivity anomalies was investigated in this study. Phyllic alteration zones show low resistivity and high chargeability, potassic alteration show high resistivity and low chargeability and propylitic alteration zones represent moderate resistivity and chargeability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aliabad Damak
  • magnetic anomaly
  • IP/RS
  • alteration zones
[1]     Clark, D. A. (2014). “Magnetic effects of hydrothermal alteration in porphyry copper and iron-oxide copper--gold systems: a review”. Tectonophysics 624: 46–65.

[2]     Behn, G., Camus, F., Carrasco, P., and Ware H. (2001). “Aeromagnetic signature of porphyry copper systems in northern Chile and its geologic implications”. Economic Geology, 96(2): 239–248.

[3]     Dickson, B. L., Fraser, S. J., and Kinsey-Henderson, A. (1996). “Interpreting aerial gamma-ray surveys utilising geomorphological and weathering models”. Journal of Geochemical Exploration, 57(1–3): 75–88.

[4]     Ford, K., Keating, P., and Thomas, M. D. (2007). “Overview of geophysical signatures associated with Canadian ore deposits”. Miner Depos Canada--a Synth major Depos Dist Metallog Evol Geol Prov Explor methods Geol Assoc Canada, Miner Depos Div Spec Publ, 5: 939–970.

[5]     Ranjbar, H., Hassanzadeh, H., Torabi, M., and Ilaghi, O. (2001). “Integration and analysis of airborne geophysical data of the Darrehzar area, Kerman Province, Iran, using principal component analysis”. Journal of Applied Geophysics, 48(1): 33–41.

[6]     Ranjbar, H., and Honarmand, M. (2004). “Integration and analysis of airborne geophysical and ETM+ data for exploration of porphyry type deposits in the Central Iranian Volcanic Belt using fuzzy classification”. International Journal of Remote Sensing, 25(21): 4729–4741.

[7]   Di Tommaso, I., and Rubinstein, N. (2007). “Hydrothermal alteration mapping using ASTER data in the Infiernillo porphyry deposit, Argentina”. Ore Geology Reviews, 32(1–2): 275–290.

[8]     ملک زاده شفارودی، آ.، حیدریان شهری، م.، کریم‌پور، م.؛ 1388؛ "کانیسازی و اکتشافات ژئوفیزیکی به روشIP/RSو مغناطیسسنجی زمینی در محدودهMA-Iو اطراف آن، منطقه اکتشافی مس-طلا پورفیری ماهرآباد، شرق ایران". زمین‌شناسی اقتصادی، دوره اول، شماره 1، ص 17–1.

[9]     بمانی، م.، مجتهدزاده، س. ح.، انصاری، ع.؛ 1397؛ "بررسیهای دورسنجی، زمینشناسی، سنگشناسی، دگرسانی و کانیسازی کانسار مس علیآباد دامک". انجمن بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران در نوبت چاپ.

[10]  بمانی، م.، مجتهدزاده، س. ح.، انصاری، ع.؛ 1397؛ "مقایسه روشهای طبقهبندی جهت شناسایی هالههای دگرسانی کانسار مس علیآباد دامک". کنفرانس ملی پژوهش‌های دانش بنیان در علوم زمین، اهواز، ص 17-1.

[11]  کاوش، م. م. ص.؛ 1385؛ "گزارش مطالعات تکمیلی ژئوفیزیک به روش پلاریزاسیون القایی (IP/RS) در محدوده معدن مس علی آباد/استان یزد". امور اکتشافات و مهندسی توسعه شرکت ملی صنایع مس ایران، ص 67-1.

[12]  Berberian, M., and King, G. C. P. (1981). “Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran”. Canadian journal of earth sciences, 18(2): 210–265.

[13]  Amooyi Ardakani, A. (1998). “Investigation of Petrology of Khezr Abad Intrusive Mass”. Shahid Beheshti University, 1-175.

[14]  Tehran Padir Consulting Engineers, (2001). “Geological Surveys of Ali Abade Yazd”. National Iranian Copper Industries Company, 1-130.

[15]           Zirjanizade, S., Karimpoor, M. H., and Ebrahimi, K. (2016). “Mineralogy, geochemistry and petrology of intrusive bodies and volcanic rocks in northwest of Gonabad”. Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy, 23: 789-802.

[16]  قدسی، م.، بومری، م.؛ 1396؛ "سنگنگاری، کانیشناسی و شیمی کانی سنگهای نفوذی بزمان، جنوب شرق ایران". مجله بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، دوره 52، شماره 2، ص 393-410.

[17]  Samiee, S., Karimpoor, M. H., Ghaderi, M., and Heydarian Shahri, M. R. (2013). “Geology, alteration, mineralization and geochemistry of Khunik area, south of Birjand”. Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy, 21: 487-498.

[18]  Miri Beydokhti, R., Karimpour, M. H., and Mazaheri, S. A. (2014). “Studies of remote sensing, geology, alteration, mineralization and geochemistry of Balazard copper-gold prospecting area, west of Nehbandan”. Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy, 22: 459-470.

[19]  Azadi, M., Mirmohammadi, M., and Hezarkhani, A. (2014). “Petrology and fluid inclusion studies in Kahang porphyry copper deposit”.  Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy, 22: 155-172.

[20]  Oldenburg, D. W., Li, Y., and Ellis, R. G. (1997). “Inversion of geophysical data over a copper gold porphyry deposit: a case history for Mt. Milligan”. Geophysics, 62(5): 1419–1431.

[21]  Thoman, M. W., Zonge, K. L., and Liu, D. (2000). “Geophysical case history of North Silver Bell, Pima County, Arizona—a supergene-enriched porphyry copper deposit”. Northwest Mining Association, 42: 1-42.

[22]  Ferneyhough, A. B., and Qarana, I. A. (1996). “Case history study over the Batu Hijau copper-gold porphyry in SW Sumbawa, Indonesia”. In: SEG Technical Program Expanded Abstracts. Society of Exploration Geophysicists, 1159–1162.

[23]  Sillitoe, R. h. (1979). “Some thoughts on gold-rich porphyry copper deposits”. Mineralium Deposita, 14(2): 161–174.

[24]  Sillitoe, R. H. (1997). “Characteristics and controls of the largest porphyry copper-gold and epithermal gold deposits in the circum-Pacific region”. Australian Journal of Earth Sciences, 44(3): 373–388.

[25]  Clark, D. A. D. A. (1999). “Magnetic petrology of igneous intrusions: implications for exploration and magnetic interpretation”. Exploration Geophysics, 30(2): 5–26.

[26]  Lowell, J. D., and Guilbert, J. M. (1970). “Lateral and vertical alteration-mineralization zoning in porphyry ore deposits”. Economic Geology, 65(4): 373–408.

[27]  Berger, B. R., Ayuso, R. A., Wynn, J. C, and Seal, R. R. (2008). “Preliminary model of porphyry copper deposits”. US geological survey open-file report, 1321(August):55.

[28]  Lieberwirth, H. (2016). “Redefining Deposit ’ s Reserves by Advanced Mineral Processing Approaches. 152(1): 77–84.

[29]  Sinclair, W. D. (2007). “Porphyry deposits”. Mineral deposits of Canada: A synthesis of major deposit-types, district metallogeny, the evolution of geological provinces, and exploration methods: Geological Association of Canada, Mineral Deposits Division, Special Publication, 5: 223–243.

[30]  Brant, A. A. (1966). “Geophysics in the exploration for Arizona porphyry coppers”. Geology of the porphyry copper deposits: southwestern North America. University of Arizona Press, Tucson, 87–110.

[31]  John, D. A., Ayuso, R. A., Barton, M. D., Blakely, R. J., Bodnar, R. J., Dilles, J. H., Graybeal, F. T., Mars, J. C., McPhee, D. K., Seal, R. R., Taylor, R. D., and Vikre, P. G. (2010). “Porphyry copper deposit model”. USGS Scientific Investigations Report, 1-169.

[32]  نوروزی، غ.؛ 1395؛"روشهای الکتریکی در ژئوفیزیک اکتشافی: مقاومت ویژه- پلاریزاسیون القایی- الکترومغناطیس". دانشکده فنی دانشگاه تهران، ص 376-1.